Θεραπεία Ζεύγους
ακολουθώντας τη σχεσιακή ψυχαναλυτική προσέγγιση
Μία συντροφική σχέση αφορά, μεταξύ άλλων, την ελπίδα ότι θα εξελιχθούμε μαζί με τον άλλο, ξεπερνώντας παλαιότερα τραύματα, και έχοντας την αναγνώρισή και την αποδοχή του.
Στην αρχή της σχέσης κυριαρχούν συναισθήματα στοργής, αφοσίωσης, έντονη ερωτική έλξη, σκέψεις “αιώνιας αγάπης”, εξιδανικεύοντας το σύντροφό μας και παραβλέποντας οποιοδήποτε χαρακτηριστικό του τείνει να χαλάσει την ελπίδα της απόλυτης ευτυχίας. Προσπαθώντας, να προστατεύσουμε πάση θυσία τη σχέση, αρχικά αρνούμαστε τις δύσκολες πλευρές του εαυτού μας και του άλλου που οδηγούν σε ενδοψυχικές και διαπροσωπικές συγκρούσεις με το ταίρι μας και συναισθήματα απογοήτευσης, θυμού, αγανάκτησης. Στο σημείο αυτό μπορεί να επιδιδόμαστε σε συνεχόμενα παιχνίδια εξουσίας, του ποιος έκανε τί σε ποιον και ποιος έχει δίκιο, νιώθοντας διαρκώς υποταγμένοι στον άλλο.
Εντός της θεραπείας ζεύγους καλούμαστε να εγκαταλείψουμε τις αρχικές μας πεποιθήσεις για το πώς πρέπει να είναι μία σχέση, να απομυθοποιήσουμε και να αποδεχθούμε ο ένας τον άλλο αναγνωρίζοντας τις ευάλωτες πλευρές μας, και να διαπραγματευθούμε υπεύθυνα για την εξέλιξη της σχέσης όπως εμείς θα τη θέλαμε και όχι όπως θα “έπρεπε” να είναι.
Η θεραπεία ζεύγους αποτελεί ωφέλιμη διαδικασία για κάθε ζευγάρι που επιθυμεί:
- να εμβαθύνει στην κατανόηση του άλλου και του τρόπου που αλληλεπιδρούν οι σύντροφοι μεταξύ τους,
- να επιλύσει τυχόν επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις που προκύπτουν κατά την επικοινωνία των συντρόφων,
- να ανακτήσει το αίσθημα οικειότητας και ερωτικής επιθυμίας,
- να διαπραγματευθεί και να βρει από κοινού λύσεις για ζητήματα όπως: οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα υγείας, γονιμότητα, απιστία κ.α.,
- να διερευνήσει τις δυνατότητες και τρόπους εξέλιξης της σχέσης και τους ρόλους των δύο συντρόφων μέσα σε νέες συνθήκες όπως: επικείμενος γάμος, εγκυμοσύνη, διαζύγιο, κ.α.
Κάθε ζευγάρι ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο ή τη χρονιότητα της σχέσης μπορεί να απευθυνθεί σε ψυχοθεραπευτή εφόσον οι σύντροφοι έχουν συζητήσει και επιθυμούν αμοιβαία να επενδύσουν στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία και στη βελτίωση της επικοινωνίας και της σχέσης τους.
Για τη θεραπεία ζεύγους δεν προαπαιτείται οι σύντροφοι να έχουν εμπειρία ατομικής ψυχοθεραπείας, αν και κατά την από κοινού θεραπευτική διαδικασία μπορεί να αναδειχθεί και η χρησιμότητα της παράλληλης ατομικής ψυχοθεραπείας.
Βασικά Σημεία στη Θεραπεία Ζεύγους
όπως περιγράφονται στο βιβλίο “A Relational Psychoanalytic Approach to Couples Psychotherapy” του Δρ. Philip A. Ringstrom
- Κατά τις συνεδρίες ο θεραπευτής καλείται να παραμένει συντονισμένος με την υποκειμενικότητα κάθε συντρόφου. Και οι δύο σύντροφοι έχουν την ανάγκη να νιώσουν ότι οι σκέψεις, οι ανάγκες, και τα συναισθήματά τους εισακούγονται και κατανοούνται πρώτα από τον θεραπευτή και έπειτα από το ταίρι τους. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο κρατήματος, οι δύο σύντροφοι μπορούν να ανοιχθούν συναισθηματικά και να ‘εκτεθούν” φέρνωντας προβληματισμούς για συγκρουσιακά ζητήματα με την ελπίδα και την προοπτική για αλλαγή και εξέλιξη σε ατομικό και δυαδικό (ζεύγος) επίπεδο.
- Κανείς από τους τρεις συμμετέχοντες στη θεραπεία (θεραπευτής, σύντροφοι) δεν θεωρούμε ότι παρουσιάζει ορθότερη αντίληψη για την πραγματικότητα από τους άλλους δύο. Η διαβεβαίωση αυτή από τον θεραπευτή λειτουργεί ενθαρρυντικά, ώστε καθένας να μοιράζεται την εμπειρία του για το αυθεντικό του αδιαμφισβήτητο βίωμα κάθε δεδομένη στιγμή. Η θέση αυτή, θέτει τις βάσεις για την αμοιβαία αναγνώριση μεταξύ των συντρόφων ακόμη και τις στιγμές που οι απόψεις τους διαφέρουν.
- Η ψυχαναλυτικά προσανατολισμένη θεραπεία ζεύγους μπορεί συχνά να μοιάζει με δύο παράλληλες ατομικές ψυχοθεραπείες που διεξάγονται ταυτόχρονα. Η θεραπευτική τριάδα (θεραπευτής και σύντροφοι) καλείται να διερευνήσει σχέσεις, τραυματικές εμπειρίες, σκέψεις και συναισθήματα του παρελθόντος κάθε συντρόφου και να αναδείξει τους τρόπους που αυτά τα βιώματα επηρεάζουν τους ίδιους αλλά και τη σχέση του ζευγαριού στο παρόν. Η συναισθηματική ααυτο-αποκάλυψη κάθε συντρόφου με μάρτυρα τον άλλο μπορεί να είναι ευεργετική για το ζευγάρι, καθώς αναδύονται και δουλεύονται συναισθήματα ντροπής, ενοχής, φόβου κ.α., ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η βαθύτερη κατανόηση του εαυτού και του άλλου, και το ζευγάρι παρακινείται σε από κοινού δράση για τη βελτίωση της σχέσης τους.
- Η επαναληψημότητα των συγκρούσεων ανάμεσα στο ζευγάρι, περιλαμβάνει και αντίστοιχες ενδοψυχικές συγκρούσεις κάθε συντρόφου. Καθώς η θεραπεία προχωρά και αντιλαμβανόμαστε τα μοτίβα συμπεριφοράς μας και την προσωπική μας συμβολή στις συγκρουσιακές συνθήκες, καλούμαστε να αλλάξουμε. Η αλλαγή σε προσωπικό και δυαδικό επίπεδο είναι μια ψυχικά επώδυνη διαδικασία, καθώς όσο επιθυμούμε την αλλαγή και εξέλιξη άλλο τόσο προσπαθούμε να παραμείνουμε ίδιοι. Με άλλα λόγια, ανησυχούμε ότι θα χάσουμε τον εαυτό μας και αμφισβητούμε αν η αλλαγή είναι μία δική μας επιθυμία ή μας υποβάλλεται από τον άλλο. Στο σημείο αυτό μπορεί να νιώσουμε ότι η θεραπεία δεν προχωράει, και να κατηγορούμε τον εαυτό μας όσο και τους άλλους προσπαθώντας να διαχειριστούμε τυχόν δυσφορικά συναισθήματα.
- Σταδιακά οι δύο σύντροφοι αναγνωρίζουν και αποδέχονται όλες τις πλευρές του εαυτού αλλά και του συντρόφου τους, ακόμη και αυτές που μοιάζουν άκαμπτες και λιγότερο ωφέλιμες για την προσωπική και δυαδική εξέλιξη. Το ζευγάρι αναγνωρίζει ότι η αυτοπραγμάτωση, η εξέλιξη του εαυτού αποτελεί μία ρεαλιστική δυνατότητα μέσω της ενδοσκόπησης παρουσία του συντρόφου, και της ικανότητας και των δύο να αναγνωρίζουν την υποκειμενικότητα του άλλου.
- Εφόσον και οι δύο σύντροφοι, διατηρούν την ικανότητα να αναγνωρίζουν την υποκειμενικότητά τους και τον τρόπο που οι ίδιοι συμβάλλουν στη συντροφική σχέση, και κατανοώντας και αναγνωρίζοντας την ξεχωριστότητα του συντρόφου τους, μπορούν πλέον να επαναδιαπραγματευθούν για όσα παρεμπόδιζαν τη σχέση και έμοιαζαν αδιαπραγμάτευτα και να αφεθούν στη σχέση και τον άλλο, όχι νιώθοντας υποταγμένοι αλλά λαμβάνοντας συνειδητά και υπεύθυνα την απόφαση να αφήσουν πίσω τους, να απελευθερωθούν και να αλλάξουν όσα εμπόδιζαν την προσωπική και δυαδική τους εξέλιξη και συνεργασία.
